Giá dầu Brent và WTI lao dốc khi rủi ro nguồn cung Trung Đông hạ nhiệt

Từ khóa: giá dầu Brent, dầu WTI, eo biển Hormuz, rủi ro nguồn cung, thị trường năng lượng, tồn kho dầu Mỹ, Iran, OPEC+, EIA

Mở đầu

Thị trường dầu mỏ toàn cầu vừa trải qua một phiên biến động mạnh khi giá dầu Brent và WTI đồng loạt giảm sâu hơn 3 USD/thùng. Động lực chính của đợt điều chỉnh này không đến từ nhu cầu suy yếu, mà xuất phát từ việc giới đầu tư đánh giá rủi ro gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông đã giảm đáng kể. Khi một số tàu chở dầu mắc kẹt bắt đầu rời khỏi eo biển Hormuz an toàn dưới sự hộ tống của quân đội, nỗi lo về một cú sốc nguồn cung tức thời tạm thời lắng xuống, kéo giá dầu quay về mức thấp nhất trước khi xung đột Iran bùng phát.

Diễn biến này cho thấy thị trường năng lượng hiện đang vận động theo kỳ vọng địa chính trị nhiều hơn là các yếu tố cung – cầu thuần túy. Chỉ trong một thời gian ngắn, từ trạng thái căng thẳng cực độ sang trạng thái bình ổn tương đối, giá dầu đã phản ứng rất nhanh, phản ánh tâm lý nhạy cảm của nhà đầu tư trước mọi thay đổi liên quan đến tuyến vận tải chiến lược quan trọng nhất thế giới.

Giá dầu giảm mạnh khi lo ngại phong tỏa eo biển Hormuz dịu lại

Ngày 24/6, giá dầu thô trên thị trường quốc tế giảm hơn 3 USD mỗi thùng, đưa Brent và WTI xuống mức thấp nhất kể từ trước khi xung đột Iran leo thang. Chốt phiên, dầu Brent Biển Bắc giảm 3,34 USD, tương đương 4,3%, xuống còn 73,74 USD/thùng. Trong phiên, giá Brent có thời điểm chạm 73,12 USD/thùng, thấp nhất kể từ ngày 27/2. Dầu WTI của Mỹ cũng giảm 2,87 USD, tương đương 3,9%, xuống 70,34 USD/thùng, lần đầu tiên kể từ ngày 2/3 rơi xuống dưới ngưỡng 70 USD/thùng.

Đợt giảm này diễn ra sau khi thị trường nhận thấy dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz đã dần khôi phục về gần mức trước xung đột. Eo biển này là cửa ngõ vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, nên bất kỳ rủi ro nào liên quan đến việc phong tỏa hay gián đoạn lưu thông đều có thể làm giá năng lượng tăng vọt. Tuy nhiên, khi các tàu chở dầu bị mắc kẹt bắt đầu di chuyển trở lại, kỳ vọng thiếu hụt nguồn cung lập tức giảm bớt, khiến giá dầu bị bán tháo.

Điều đáng chú ý là phản ứng của thị trường lần này mang tính “giải tỏa rủi ro” hơn là thay đổi nền tảng cung – cầu dài hạn. Nói cách khác, giá dầu giảm không phải vì nguồn cung toàn cầu dư thừa đột ngột, mà vì lo ngại cực đoan về một cú sốc vận tải đã bớt căng thẳng.

Eo biển Hormuz và “điểm nghẽn” chiến lược của thị trường năng lượng

Eo biển Hormuz từ lâu đã là huyết mạch của ngành dầu mỏ thế giới. Đây là tuyến đường bắt buộc đối với phần lớn lượng dầu xuất khẩu từ các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm Saudi Arabia, Iraq, UAE, Kuwait và Iran. Chỉ cần một sự cố an ninh nhỏ tại đây cũng đủ để làm đảo lộn tâm lý thị trường, đẩy giá dầu, khí đốt và cước vận tải tăng mạnh.

Theo Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright, dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz hiện đã gần trở lại mức trước xung đột. Ông cho biết trong 24 giờ gần nhất, khoảng 20 triệu thùng dầu đã rời khỏi khu vực này dưới sự hộ tống của lực lượng quân sự. Con số trên không chỉ cho thấy hoạt động vận chuyển đã được nối lại, mà còn phản ánh nỗ lực khẩn cấp nhằm giữ cho chuỗi cung ứng năng lượng không bị đứt gãy.

Wright cũng giải thích rằng việc khôi phục lưu thông trên biển từng bị chậm lại do cần xử lý các bãi mìn được cho là do phía Iran cài đặt. Đây là chi tiết quan trọng, bởi nó cho thấy rủi ro tại khu vực không chỉ nằm ở xung đột quân sự trực diện, mà còn ở các biện pháp “phi đối xứng” có thể làm gián đoạn thương mại hàng hải trong thời gian dài hơn dự kiến.

Quan trọng hơn, quan chức này khẳng định dù có hay không một thỏa thuận chính thức với Iran, Mỹ sẽ vẫn bảo đảm hoạt động vận chuyển dầu không bị ngăn chặn. Lập trường này nhằm trấn an thị trường rằng một kịch bản phong tỏa lâu dài khó có khả năng xảy ra, qua đó góp phần kéo giá dầu hạ nhiệt.

Tồn kho dầu Mỹ vẫn căng thẳng dù nguồn cung toàn cầu cải thiện

Mặc dù rủi ro địa chính trị giảm bớt đã giúp thị trường bình tĩnh hơn, bức tranh cung – cầu tại Mỹ vẫn cho thấy sự thắt chặt nhất định. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho biết tính đến tuần kết thúc ngày 19/6, tổng tồn kho dầu thô quốc gia, bao gồm cả Dự trữ dầu chiến lược (SPR) và kho thương mại, đã giảm 15,1 triệu thùng, xuống còn 743,3 triệu thùng. Đây là mức thấp nhất kể từ năm 1984.

Sự sụt giảm mạnh này cho thấy nhu cầu lọc hóa dầu đang tăng nhanh, trong khi lượng dự trữ đã bị rút bớt từ trước để đáp ứng thị trường. Việc “mở khóa” các kho dự trữ khẩn cấp trong thời gian qua giúp giảm áp lực nguồn cung ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng làm biên độ an toàn của hệ thống năng lượng Mỹ trở nên mỏng hơn.

Thực tế đó đặt ra một nghịch lý đáng chú ý: giá dầu có thể giảm trong ngắn hạn vì nỗi lo chiến sự lắng xuống, nhưng nền tảng tồn kho thấp vẫn là yếu tố hỗ trợ giá trong trung hạn. Nếu xảy ra thêm bất kỳ cú sốc nào về vận chuyển, sản xuất hay địa chính trị, thị trường có thể phản ứng mạnh hơn bình thường do khả năng chống đỡ nguồn cung đã suy yếu.

Ý nghĩa của đợt giảm giá đối với thị trường toàn cầu

Đợt sụt giảm giá dầu lần này có thể được nhìn nhận từ ba góc độ. Thứ nhất, nó phản ánh mức độ nhạy cảm cực cao của thị trường đối với các tín hiệu an ninh tại Trung Đông. Chỉ cần một vài dấu hiệu cho thấy dòng chảy qua Hormuz được khôi phục, giá dầu đã có thể đảo chiều nhanh chóng.

Thứ hai, động thái này cho thấy tâm lý “trả lại phí rủi ro” đã bắt đầu diễn ra. Khi nguy cơ gián đoạn giảm, phần phụ phí mà thị trường cộng vào giá dầu để phòng ngừa rủi ro chiến sự sẽ bị rút bớt. Đây là quy luật thường thấy trên các thị trường hàng hóa chiến lược.

Thứ ba, sự kiện này nhấn mạnh vai trò của các biện pháp bảo vệ chuỗi cung ứng. Việc tàu chở dầu được hộ tống an toàn đã góp phần ổn định kỳ vọng, chứng minh rằng yếu tố an ninh hàng hải có ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả năng lượng toàn cầu, không kém gì sản lượng khai thác hay mức tiêu thụ.

Tuy nhiên, việc giá dầu giảm mạnh cũng không nên được hiểu là thị trường đã hoàn toàn thoát khỏi rủi ro. Trung Đông vẫn là khu vực tiềm ẩn biến động cao, và bất kỳ sự leo thang nào liên quan đến Iran, tuyến đường Hormuz hay các hành động trả đũa mới đều có thể nhanh chóng đẩy giá quay lại vùng cao hơn.

Triển vọng ngắn hạn: biến động vẫn là trạng thái chủ đạo

Trong ngắn hạn, giá dầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục dao động mạnh theo các thông tin về an ninh hàng hải, diễn biến ngoại giao giữa các bên liên quan, và dữ liệu tồn kho của Mỹ. Nếu lưu lượng vận chuyển qua Hormuz được duy trì ổn định, áp lực giảm giá có thể tiếp diễn trong một số phiên giao dịch tới. Ngược lại, chỉ cần xuất hiện dấu hiệu gián đoạn mới, thị trường có thể phản ứng theo hướng đảo chiều rất nhanh.

Về trung hạn, yếu tố quyết định vẫn là sự cân bằng giữa nhu cầu mùa hè, tốc độ rút kho dự trữ và khả năng duy trì sản lượng từ các nhà khai thác lớn. Trong bối cảnh tồn kho Mỹ đang ở mức thấp lịch sử, mọi biến động về địa chính trị đều có sức nặng lớn hơn bình thường. Điều này đồng nghĩa với việc giá dầu sẽ khó quay về trạng thái ổn định bền vững nếu chưa có một môi trường an ninh chắc chắn hơn tại các tuyến vận tải trọng yếu.

Kết luận

Phiên giảm giá mạnh của Brent và WTI ngày 24/6 cho thấy thị trường dầu mỏ đang phản ứng quyết liệt trước tín hiệu hạ nhiệt rủi ro nguồn cung ở Trung Đông. Khi các tàu chở dầu bắt đầu rời eo biển Hormuz an toàn và dòng chảy dầu gần trở lại bình thường, nỗi lo thiếu hụt tức thời được giải tỏa, kéo giá dầu xuống mức thấp nhất kể từ trước khi xung đột Iran bùng phát.

Tuy vậy, đằng sau đợt điều chỉnh này vẫn là một thị trường nhiều bất định. Tồn kho dầu Mỹ ở mức thấp kỷ lục, trong khi eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn chiến lược có thể làm thay đổi cục diện giá năng lượng chỉ trong thời gian ngắn. Vì thế, dù giá dầu đang giảm, biến động vẫn sẽ là đặc điểm chủ đạo của thị trường trong giai đoạn tới, và mọi tín hiệu từ Trung Đông sẽ tiếp tục được giới đầu tư theo dõi sát sao.